Ο εξωτερικός σκληρός δίσκος έπεσε: Τι συμβαίνει στο εσωτερικό και πώς σώζεις τα αρχεία σου
Το να πέσει κάτω ένας εξωτερικός σκληρός δίσκος είναι κάτι εξαιρετικά συνηθισμένο και πολλές φορές πρόκειται απλώς για ένα μικρό ατύχημα χωρίς πολλά προβλήματα. Αν το περίβλημα του δίσκου δεν έχει σπάσει, είναι λογικό να θεωρείς ότι δεν έχει συμβεί κάτι σοβαρό και απλώς τον ξανασυνδέσεις στον υπολογιστή.
Στην πραγματικότητα, όμως, ένας εξωτερικός σκληρός δίσκος είναι μία από τις πιο ευαίσθητες ηλεκτρονικές συσκευές που χρησιμοποιούμε καθημερινά. Στο εσωτερικό του υπάρχουν μηχανικά εξαρτήματα που λειτουργούν με απίστευτη ακρίβεια και ταχύτητα. Μια πτώση, ακόμη και από μικρό ύψος, μπορεί να προκαλέσει ζημιά η οποία δεν είναι ορατή εξωτερικά, αλλά να απειλεί άμεσα τα δεδομένα που βρίσκονται αποθηκευμένα μέσα.
Το σημαντικότερο είναι ότι οι πρώτες κινήσεις μετά την πτώση επηρεάζουν σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχούς ανάκτησης δεδομένων. Μάλιστα, σε πολλές περιπτώσεις, η μεγαλύτερη ζημιά δεν προκαλείται από την ίδια την πτώση, αλλά από τις επανειλημμένες προσπάθειες εκκίνησης του δίσκου.
Ας δούμε, λοιπόν, τι συμβαίνει όταν πέσει κάτω ο σκληρός δίσκος, ποια είναι τα πρώτα σημάδια ότι υπάρχει πρόβλημα και τι πρέπει να κάνεις αμέσως για να σώσεις τα αρχεία σου.
Τι συμβαίνει μέσα σε έναν σκληρό δίσκο όταν πέσει;
Για να καταλάβουμε γιατί μια απλή πτώση μπορεί να αποδειχθεί τόσο καταστροφική, πρέπει πρώτα να δούμε πώς λειτουργεί ένας μηχανικός σκληρός δίσκος, ο οποίος αποθηκεύει τα δεδομένα του πάνω σε περιστρεφόμενους μαγνητικούς δίσκους που περιστρέφονται συνεχώς με ταχύτητες που συνήθως φτάνουν τις 5.400 ή 7.200 στροφές ανά λεπτό.
Γίνεται, λοιπόν, σαφές ότι πρόκειται για ένα εξαιρετικά πολύπλοκο σύστημα λειτουργίας, στο οποίο η πτώση μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα σε επιμέρους εξαρτήματα:
- Πλατό (Platters): Οι platters αποτελούν την επιφάνεια όπου αποθηκεύονται όλα τα δεδομένα. Ακόμη και μια μικροσκοπική γρατζουνιά στην επιφάνειά τους μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια δεδομένων.
- Κεφαλές ανάγνωσης και εγγραφής (Heads): Οι κεφαλές είναι υπεύθυνες για την ανάγνωση και την εγγραφή των δεδομένων. Κατά τη λειτουργία του δίσκου δεν ακουμπούν στους platters, αλλά αιωρούνται σε απόσταση λίγων νανομέτρων. Η απόσταση αυτή είναι τόσο μικρή, ώστε ένας κόκκος σκόνης ή μια ελάχιστη μετακίνηση από την πτώση μπορεί να προκαλέσει σοβαρή δυσλειτουργία.
- Άξονας περιστροφής (Spindle): Ο spindle είναι ο μηχανισμός που περιστρέφει τις platters με απόλυτη σταθερότητα. Αν στραβώσει ή παρουσιάσει ακόμη και μικρή παραμόρφωση από την πτώση, οι platters ενδέχεται να μην περιστρέφονται σωστά ή να μην μπορούν να ξεκινήσουν καθόλου.
- Θέση στάθμευσης των κεφαλών (Parking Zone): Όταν ο δίσκος είναι απενεργοποιημένος, οι κεφαλές μεταφέρονται σε μια ειδική ασφαλή θέση (parking zone ή ramp), ώστε να μην ακουμπούν στους platters. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που ένας HDD σκληρός δίσκος έχει πολύ περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσει από μια πτώση όταν είναι σβηστός σε σχέση με όταν λειτουργεί.
Τι μπορεί να χαλάσει στον δίσκο μετά από μία πτώση;
Οι βλάβες που προκαλούνται από μια πτώση δεν είναι όλες ίδιες. Κάποιες είναι σχετικά περιορισμένες, ενώ άλλες μπορούν να οδηγήσουν σε εκτεταμένη καταστροφή των δεδομένων.
Βλάβη στις κεφαλές ανάγνωσης
Πρόκειται για μία από τις συχνότερες βλάβες, καθώς η απότομη πρόσκρουση μπορεί να μετακινήσει ή να στραβώσει τις κεφαλές, με αποτέλεσμα να μην μπορούν πλέον να εντοπίσουν σωστά τα δεδομένα.
Συχνά ο χρήστης ακούει χαρακτηριστικά επαναλαμβανόμενα “κλικ”, καθώς ο μηχανισμός προσπαθεί συνεχώς να επανατοποθετήσει τις κεφαλές χωρίς επιτυχία.
Head Crash και γρατζουνιές
Αυτή είναι η σοβαρότερη μηχανική βλάβη που μπορεί να προκληθεί. Αν η πτώση συμβεί ενώ ο δίσκος λειτουργεί, οι κεφαλές μπορεί να έρθουν σε επαφή με τις περιστρεφόμενες platters.
Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται head crash και μπορεί να χαράξει τη μαγνητική επιφάνεια όπου βρίσκονται αποθηκευμένα τα δεδομένα.
Σε αυτή την περίπτωση κάθε νέα προσπάθεια εκκίνησης μπορεί να προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη φθορά, καθώς οι κατεστραμμένες κεφαλές συνεχίζουν να περνούν πάνω από τις ήδη τραυματισμένες επιφάνειες.
Ζημιά στον μηχανισμό περιστροφής (Spindle)
Σε ορισμένες περιπτώσεις η πρόσκρουση επηρεάζει τον άξονα περιστροφής.
Ο δίσκος μπορεί να:
- μην ξεκινά καθόλου
- να δυσκολεύεται να αποκτήσει τις σωστές στροφές
- να ακούγεται σαν να προσπαθεί να περιστραφεί χωρίς επιτυχία.
Βλάβη στην πλακέτα (PCB)
Η πρόσκρουση μπορεί επίσης να προκαλέσει ζημιά στην ηλεκτρονική πλακέτα του δίσκου (PCB), με αποτέλεσμα ο δίσκος να μην τροφοδοτείται σωστά ή να μην αναγνωρίζεται καθόλου από τον υπολογιστή.
Σε ορισμένες περιπτώσεις η βλάβη περιορίζεται μόνο στην πλακέτα, όμως απαιτεί εξειδικευμένη διάγνωση πριν επιχειρηθεί οποιαδήποτε επισκευή.
Τα πρώτα 60 δευτερόλεπτα: Τι να κάνεις αμέσως
Αν έπεσε νερό στο laptop, στον εξωτερικό δίσκο ή σε οποιαδήποτε συσκευή αποθήκευσης, οι πρώτες κινήσεις έχουν μεγαλύτερη σημασία από οτιδήποτε άλλο θα ακολουθήσει.
Θυμήσου ότι στόχος δεν είναι να δεις αν λειτουργεί ακόμα η συσκευή. Στόχος είναι να αποτρέψεις την επιδείνωση της βλάβης.
Τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσεις είναι τα εξής:
1. Απενεργοποίησε αμέσως τη συσκευή
Αν ο υπολογιστής είναι ακόμη ανοιχτός, τερμάτισέ τον αμέσως. Αν δεν ανταποκρίνεται, κράτα πατημένο το κουμπί λειτουργίας μέχρι να σβήσει.
Κάθε δευτερόλεπτο λειτουργίας αυξάνει τον κίνδυνο βραχυκυκλώματος.
2. Αποσύνδεσε κάθε πηγή τροφοδοσίας
Αφαίρεσε το καλώδιο ρεύματος και οποιαδήποτε εξωτερική συσκευή είναι συνδεδεμένη.
Αν η μπαταρία αφαιρείται εύκολα, αποσύνδεσε την. Στα περισσότερα σύγχρονα laptop αυτό δεν είναι εφικτό χωρίς αποσυναρμολόγηση, οπότε μην επιχειρήσεις να ανοίξεις τη συσκευή χωρίς τεχνικό.
3. Απομάκρυνε όσο περισσότερο υγρό γίνεται
Γύρνα προσεκτικά το laptop ανάποδα, ώστε το υγρό να απομακρυνθεί από το εσωτερικό και σκούπισε εξωτερικά με απορροφητικό πανί που δεν αφήνει χνούδι.
Δεν χρειάζεται να πιέζεις τα πλήκτρα ούτε να φυσάς με δύναμη προς το εσωτερικό.
4. Μην επιχειρήσεις να ελέγξεις αν λειτουργεί
Αυτό είναι ίσως το πιο συχνό λάθος.
Όσο κι αν ο πειρασμός να δεις αν έχει υποστεί μόνιμη βλάβη ο υπολογιστής είναι μεγάλος, πρέπει να συγκρατηθείς.
Αν υπάρχει ακόμη υγρασία στο εσωτερικό, αυτή η μία προσπάθεια μπορεί να είναι αρκετή για να προκαλέσει ανεπανόρθωτη ζημιά στα ηλεκτρονικά κυκλώματα.
5. Επικοινώνησε άμεσα με εξειδικευμένο εργαστήριο
Η γρήγορη διάγνωση αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχούς ανάκτησης δεδομένων.
Σε ένα εξειδικευμένο εργαστήριο πραγματοποιείται ελεγχόμενη απομάκρυνση της υγρασίας, καθαρισμός των κυκλωμάτων, διάγνωση της βλάβης και, εφόσον απαιτείται, διαδικασία ανάκτησης δεδομένων με τον κατάλληλο εξοπλισμό. Η Datalabs δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη σωστή διάγνωση πριν από οποιαδήποτε ενέργεια, χρησιμοποιώντας εξειδικευμένο εξοπλισμό και διαδικασίες που στοχεύουν στη μέγιστη δυνατή προστασία των δεδομένων.
Πώς θα καταλάβεις ότι ο δίσκος έχει υποστεί ζημιά; Τα κυριότερα συμπτώματα βλάβης
Πάντως, δεν εκδηλώνονται όλες οι βλάβες με τον ίδιο τρόπο. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο δίσκος σταματά να λειτουργεί αμέσως, ενώ σε άλλες συνεχίζει να λειτουργεί προσωρινά, δίνοντας την ψευδαίσθηση ότι όλα είναι φυσιολογικά.
Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένα χαρακτηριστικά συμπτώματα που δείχνουν ότι πιθανότατα έχει προκληθεί μηχανική ή ηλεκτρονική βλάβη.
Ακούγεται επαναλαμβανόμενο “κλικ”
Το γνωστό clicking sound είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα βλάβης στον δίσκο.
Ο θόρυβος προέρχεται συνήθως από τις κεφαλές, οι οποίες προσπαθούν να βρουν τη σωστή θέση πάνω στις platters αλλά αποτυγχάνουν συνεχώς.
Το αποτέλεσμα είναι ένας επαναλαμβανόμενος μεταλλικός ήχος (“κλικ-κλικ”) που επαναλαμβάνεται ανά λίγα δευτερόλεπτα.
Αν ο δίσκος άρχισε να κάνει αυτόν τον ήχο αμέσως μετά την πτώση, είναι πολύ πιθανό να υπάρχει σοβαρή μηχανική βλάβη.
Ο υπολογιστής δεν τον αναγνωρίζει
Σε άλλες περιπτώσεις ο δίσκος φαίνεται να παίρνει ρεύμα, όμως:
δεν εμφανίζεται στην Εξερεύνηση των Windows
δεν εμφανίζεται καθόλου στο Disk Management
εμφανίζεται στιγμιαία και στη συνέχεια εξαφανίζεται.
Το πρόβλημα μπορεί να οφείλεται είτε σε μηχανική βλάβη είτε σε βλάβη της πλακέτας (PCB).
Ο δίσκος αναγνωρίζεται αλλά κολλάει
Ένα ακόμη συχνό σύμπτωμα είναι η υπερβολικά αργή λειτουργία.
Για παράδειγμα:
- ανοίγει πολύ αργά τους φακέλους
- κολλάει όταν προσπαθείς να αντιγράψεις αρχεία
- εμφανίζει συνεχώς την ένδειξη “Not Responding”
- κάνει τον ίδιο τον υπολογιστή να παγώνει.
Αυτό συμβαίνει επειδή ο δίσκος δυσκολεύεται να διαβάσει συγκεκριμένες περιοχές των platters και προσπαθεί επανειλημμένα να τις προσπελάσει.
Τα αρχεία λείπουν ή εμφανίζονται κατεστραμμένα
Μετά από μια πτώση μπορεί να παρατηρήσεις ότι:
- λείπουν ολόκληροι φάκελοι
- φωτογραφίες δεν ανοίγουν
- βίντεο σταματούν στη μέση
- εμφανίζονται μηνύματα ότι το αρχείο είναι κατεστραμμένο.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τα δεδομένα έχουν χαθεί οριστικά. Συχνά το πρόβλημα οφείλεται στο ότι ο δίσκος δεν μπορεί πλέον να διαβάσει συγκεκριμένους τομείς.
Τα Windows ζητούν Format ή εμφανίζουν RAW
Ένα από τα πιο επικίνδυνα σημάδια είναι όταν εμφανίζεται μήνυμα όπως:
“You need to format the disk before you can use it.”
ή όταν το σύστημα αρχείων εμφανίζεται ως RAW.
Πολλοί χρήστες θεωρούν ότι πρόκειται για απλή αλλοίωση του συστήματος αρχείων. Ωστόσο, όταν πριν το πρόβλημα προηγήθηκε μια πτώση του δίσκου, είναι πολύ πιθανό η πραγματική αιτία να είναι μηχανική βλάβη.
Η μορφοποίηση του δίσκου σε αυτό το στάδιο μπορεί να δυσκολέψει σημαντικά την ανάκτηση των δεδομένων.
Τι πρέπει να κάνεις αμέσως μετά την πτώση του δίσκου
Οι πρώτες κινήσεις μετά την πτώση είναι ίσως ο σημαντικότερος παράγοντας που καθορίζει αν τα δεδομένα θα μπορέσουν να ανακτηθούν.
Οι 3 κινήσεις που πρέπει να κάνεις χωρίς καμία καθυστέρηση είναι οι παρακάτω:
1. Σταμάτα να χρησιμοποιείς τον δίσκο
Αν ο HDD ήταν συνδεδεμένος και έπεσε ενώ λειτουργούσε, αποσύνδεσέ τον αμέσως.
Μην επιχειρήσεις να δεις αν δουλεύει ακόμη, καθώς κάθε επιπλέον λεπτό λειτουργίας μπορεί να επιδεινώσει τη ζημιά.
2. Μην τον συνδέεις ξανά και ξανά
Ένα από τα συχνότερα λάθη είναι οι συνεχόμενες δοκιμές.
Αντί να συνδέεις συνεχώς τον δίσκο στον ίδιο ή σε άλλο υπολογιστή, δοκιμάζοντας διαφορετικές θύρες USB ή καλώδια, άφησέ τον στην άκρη και επικοινώνησε με τους ειδικούς.
3. Κάνε back up τα σημαντικότερα αρχεία
Αν ο δίσκος εξακολουθεί να ανοίγει χωρίς να κάνει περίεργους θορύβους, μην ξεκινήσεις να τον χρησιμοποιείς κανονικά.
Προτεραιότητα πρέπει να είναι η άμεση αντιγραφή των πιο σημαντικών δεδομένων σε άλλο αποθηκευτικό μέσο, χωρίς όμως να διαγράψεις δεδομένα ή να εγγράψεις νέα.
Τα λάθη που μειώνουν δραματικά τις πιθανότητες ανάκτησης
Σε αρκετές περιπτώσεις η αρχική βλάβη από την πτώση είναι περιορισμένη. Δυστυχώς, όμως, οι ενέργειες που ακολουθούν μπορούν να μετατρέψουν ένα πρόβλημα που θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί σε μόνιμη απώλεια δεδομένων.
Τα 5 κυριότερα λάθη που κάνουν συνήθως οι χρήστες είναι:
- Να τρέξεις CHKDSK: Το CHKDSK είναι εργαλείο επιδιόρθωσης λογικών σφαλμάτων του συστήματος αρχείων. Δεν επιδιορθώνει μηχανικές βλάβες, οπότε αν ο δίσκος έχει πρόβλημα στις κεφαλές, αυτή η διαδικασία μπορεί να αναγκάσει τον δίσκο να διαβάζει επανειλημμένα προβληματικούς τομείς, αυξάνοντας τη φθορά.
- Να χρησιμοποιείς προγράμματα ανάκτησης δεδομένων: Τέτοια προγράμματα είναι χρήσιμα σε περιπτώσεις λογικής διαγραφής αρχείων. Όταν όμως υπάρχει μηχανική βλάβη, απαιτούν πλήρη ή εκτεταμένη ανάγνωση του δίσκου, κάτι που μπορεί να επιδεινώσει σημαντικά την κατάσταση.
- Να κάνεις Format: Αν τα Windows προτείνουν μορφοποίηση, μην την αποδεχθείς. Το format δεν επιδιορθώνει έναν δίσκο που υπέστη μηχανική ζημιά μετά από πτώση και μπορεί να δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τη διαδικασία ανάκτησης.
- Να ανοίγεις μόνος τον δίσκο: Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν δεκάδες βίντεο που δείχνουν χρήστες να ανοίγουν έναν δίσκο για να φτιάξουν τις κεφαλές. Πρόκειται για μία από τις χειρότερες κινήσεις που μπορεί να γίνει, καθώς ακόμη και ένας μόνο κόκκος σκόνης μπορεί να προκαλέσει γρατζουνιές κατά την περιστροφή του δίσκου. Γι’ αυτό οι επεμβάσεις πραγματοποιούνται σε ειδικούς χώρους ελεγχόμενης καθαρότητας (clean room ή clean box), με εξειδικευμένο εξοπλισμό.
Υπάρχει, όμως, και ένα ακόμη λάθος που είναι το χειρότερο και παλαιότερα κυκλοφορούσε ένας μύθος ότι μπορεί να βοηθήσει, ενώ στην πραγματικότητα μόνο να χειροτερέψει την κατάσταση μπορεί.
Γιατί το να χτυπάς ή να κουνάς τον δίσκο δεν βοηθά
Για πολλά χρόνια κυκλοφορούσε η συμβουλή ότι ένας σκληρός δίσκος που δεν λειτουργεί μπορεί να ξεκολλήσει αν τον χτυπήσεις ελαφρά ή τον κουνήσεις. Η αντίληψη αυτή προέρχεται από πολύ παλιά μοντέλα HDD, στα οποία σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις ένας μηχανισμός μπορούσε προσωρινά να απελευθερωθεί.
Στους σύγχρονους σκληρούς δίσκους, όμως, αυτή η πρακτική όχι μόνο δεν λύνει το πρόβλημα, αλλά μπορεί να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη ζημιά.
Αν η πτώση έχει ήδη μετακινήσει τις κεφαλές ή έχει προκαλέσει φθορά στις επιφάνειες, κάθε επιπλέον χτύπημα μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση. Οι κεφαλές μπορεί να έρθουν ξανά σε επαφή με τη μαγνητική επιφάνεια του δίσκου, δημιουργώντας νέες γρατζουνιές και καταστρέφοντας περιοχές που μέχρι εκείνη τη στιγμή παρέμεναν άθικτες.
Ακόμη και αν ο δίσκος δεν λειτουργούσε όταν έπεσε, ένα δυνατό τίναγμα ή χτύπημα μπορεί να επηρεάσει τον μηχανισμό περιστροφής (spindle), να μετακινήσει εσωτερικά εξαρτήματα ή να επιδεινώσει μια ήδη υπάρχουσα βλάβη στην πλακέτα (PCB).
Έχει σημασία αν ο δίσκος ήταν ανοιχτός ή κλειστός όταν έπεσε;
Ναι, και μάλιστα μεγάλη.
Η κατάσταση στην οποία βρισκόταν ο δίσκος τη στιγμή της πτώσης επηρεάζει σημαντικά τόσο το είδος της βλάβης όσο και τις πιθανότητες ανάκτησης των δεδομένων.
Αν ο δίσκος λειτουργούσε τη στιγμή της πτώσης
Αυτή είναι η πιο επικίνδυνη περίπτωση, καθώς κείνη τη στιγμή οι platters περιστρέφονται με χιλιάδες στροφές ανά λεπτό, οι κεφαλές βρίσκονται πάνω από την επιφάνεια των platters και ο μηχανισμός βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία.
Η απότομη πρόσκρουση μπορεί να μετακινήσει τις κεφαλές από τη φυσιολογική τους θέση και να τις φέρει σε επαφή με την επιφάνεια των platters.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένα head crash, δηλαδή η φυσική επαφή της κεφαλής με τη μαγνητική επιφάνεια του δίσκου.
Σε αυτή την περίπτωση ενδέχεται να προκληθούν:
- γρατζουνιές στις platters
- καταστροφή των κεφαλών
- απώλεια συγκεκριμένων περιοχών δεδομένων
- εκτεταμένη φθορά που επιδεινώνεται σε κάθε νέα εκκίνηση.
Γι’ αυτό ένας σκληρός δίσκος που έπεσε ενώ λειτουργούσε δεν πρέπει να δοκιμάζεται επανειλημμένα, ακόμη κι αν φαίνεται ότι ξεκινά.
Αν ο δίσκος ήταν απενεργοποιημένος
Όταν ο δίσκος είναι σβηστός, οι κεφαλές μεταφέρονται αυτόματα στη θέση στάθμευσης (parking zone), όπου προστατεύονται από την άμεση επαφή με τις platters. Αυτό μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο ενός head crash.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι ο δίσκος είναι ασφαλής.
Η πτώση μπορεί και πάλι να προκαλέσει:
- στραβωμένο spindle
- μετατόπιση μηχανικών εξαρτημάτων
- βλάβη στην πλακέτα (PCB)
- εσωτερική παραμόρφωση του μηχανισμού.
Συνεπώς, ένας δίσκος που ήταν σβηστός όταν έπεσε έχει συνήθως καλύτερες πιθανότητες ανάκτησης, αλλά εξακολουθεί να χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση πριν τεθεί ξανά σε λειτουργία.
Πότε τα δεδομένα μπορούν να ανακτηθούν μετά από πτώση;
Αυτό είναι φυσικά το πρώτο ερώτημα που κάνουν οι περισσότεροι χρήστες.
Η απάντηση είναι ότι σε πολλές περιπτώσεις ναι, όμως η επιτυχία εξαρτάται από μια σειρά παραγόντων.
Το σημαντικότερο είναι ότι η πραγματική έκταση της ζημιάς δεν μπορεί να εκτιμηθεί μόνο από τα συμπτώματα που παρατηρεί ο χρήστης. Δύο δίσκοι που παρουσιάζουν ακριβώς τον ίδιο ήχο μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική εσωτερική βλάβη.
Περιπτώσεις με υψηλές πιθανότητες ανάκτησης
Οι πιθανότητες ανάκτησης δεδομένων είναι συνήθως μεγαλύτερες όταν:
- έχει υποστεί βλάβη μόνο η ηλεκτρονική πλακέτα
- έχουν επηρεαστεί οι κεφαλές χωρίς να έχουν χαραχθεί οι platters
- ο χρήστης σταμάτησε αμέσως τη χρήση του δίσκου μετά την πτώση
- δεν έγιναν πολλές προσπάθειες εκκίνησης
- δεν επιχειρήθηκαν επισκευές ή αυτοσχέδιες παρεμβάσεις.
Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι συχνά εφικτή η δημιουργία ενός ασφαλούς αντιγράφου (disk image) και στη συνέχεια η ανάκτηση των αρχείων.
Περιπτώσεις που δυσκολεύουν σημαντικά την ανάκτηση
Αντίθετα, η διαδικασία γίνεται πολύ πιο απαιτητική και έχει λιγότερες πιθανότητες επιτυχίας όταν:
- υπάρχουν βαθιές γρατζουνιές στις platters
- οι κεφαλές συνέχισαν να λειτουργούν πάνω στις κατεστραμμένες επιφάνειες
- ο δίσκος άνοιξε εκτός εργαστηρίου
- χρησιμοποιήθηκαν προγράμματα που τον ανάγκασαν να διαβάζει συνεχώς προβληματικούς τομείς
- πραγματοποιήθηκαν δεκάδες επανεκκινήσεις μετά την πτώση.
Ακόμη όμως και σε αυτές τις περιπτώσεις δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όλα τα δεδομένα έχουν χαθεί. Συχνά είναι δυνατή η ανάκτηση μέρους ή και μεγάλου ποσοστού των αρχείων, ανάλογα με το μέγεθος και τη θέση της φυσικής βλάβης.
Το σημαντικό είναι να διακοπεί η χρήση του δίσκου όσο το δυνατόν νωρίτερα, ώστε να μη συνεχιστεί η καταστροφή των επιφανειών αποθήκευσης, και στη συνέχεια να επικοινωνήσεις με εξειδικευμένο εργαστήριο ανάκτησης δεδομένων, όπως η Datalabs.
Πώς γίνεται η ανάκτηση δεδομένων από δίσκο που έπεσε;
Όταν ένας δίσκος έχει υποστεί φυσική βλάβη, η διαδικασία ανάκτησης είναι πολύ διαφορετική από μια απλή ανάκτηση διαγραμμένων αρχείων.
Αρχικά πραγματοποιείται διάγνωση, ώστε να διαπιστωθεί αν η βλάβη αφορά τις κεφαλές, τις platters, τον μηχανισμό περιστροφής, την πλακέτα ή συνδυασμό αυτών.
Αν απαιτείται επέμβαση στο εσωτερικό του δίσκου, αυτή πραγματοποιείται σε περιβάλλον ελεγχόμενης καθαρότητας (clean room ή clean box), ώστε να μην εισέλθουν σωματίδια σκόνης που θα μπορούσαν να προκαλέσουν πρόσθετες φθορές.
Ανάλογα με το είδος της βλάβης, οι τεχνικοί μπορεί να χρειαστεί να χρησιμοποιήσουν:
- δίσκους-δότες (donor drives) για την αντικατάσταση συμβατών εξαρτημάτων
- ειδικά head combs, εργαλεία που επιτρέπουν την ασφαλή αντικατάσταση των κεφαλών χωρίς να έρθουν σε επαφή με τις platters
- εξειδικευμένο εξοπλισμό για επισκευή ή μεταφορά της πλακέτας
- εργαλεία μικροσυγκόλλησης (microsoldering) για την αποκατάσταση ηλεκτρονικών βλαβών
- επαγγελματικά συστήματα ανάγνωσης firmware και δημιουργίας εικόνας δίσκου (disk imaging hardware), τα οποία μπορούν να διαβάσουν ακόμη και προβληματικούς τομείς με τρόπο πολύ ασφαλέστερο από έναν απλό υπολογιστή.
Αυτό που καλό είναι να θυμάσαι είναι ότι μια πτώση εξωτερικού σκληρού δίσκου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τα δεδομένα έχουν χαθεί οριστικά. Σημαίνει όμως ότι κάθε επόμενη κίνηση πρέπει να γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή.
Όσο λιγότερο λειτουργήσει ο δίσκος μετά τη βλάβη, τόσο περισσότερες είναι οι πιθανότητες να διασωθούν τα αρχεία του.
Αν, λοιπόν, ο εξωτερικός δίσκος σου έπεσε, κάνει ασυνήθιστους θορύβους ή δεν αναγνωρίζεται πλέον από τον υπολογιστή, καλό είναι να αποφύγεις τις επαναλαμβανόμενες προσπάθειες εκκίνησης και τις αυτοσχέδιες λύσεις. Όσο λιγότερο λειτουργήσει ένας δίσκος μετά από μηχανική βλάβη, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες επιτυχούς ανάκτησης των αρχείων.
Στη Datalabs πραγματοποιούμε εξειδικευμένη διάγνωση βλαβών σε σκληρούς δίσκους και εφαρμόζουμε ανάκτηση δεδομένων από σκληρό δίσκο, με επαγγελματικό εξοπλισμό, προσαρμοσμένη στο είδος της βλάβης. Αν έχεις σημαντικά αρχεία που δεν θέλεις να χαθούν, η σωστή αντιμετώπιση από την πρώτη στιγμή μπορεί να κάνει τη διαφορά.
